mezaj

تعریف خلط:
یکی دیگر از اصطلاحاتی که در این مبحث نیاز است با آن آشنا شویم خلط می باشد.
هر غذایی که می خوریم هنگامی که وارد بدن ما می شود در معده هضم آن آغاز می گردد، به کبد می رود در کبد چهار خلط یا چهار نوع مایع تولید می شود که نام و خصوصیات آن ها به قرار ذیل است :
الف ) خلط دم که دارای مزاج گرم و تر است.
ب) خلط صفرا که دارای مزاج گرم و خشک است.
ج) خلط بلغم که دارای مزاج سرد و تر است.
د ) خلط سودا که دارای مزاج سرد و خشک است.

اگر چه همه این اخلاط در خون موجودند اما خدا برای صفرا و سودا جایگاه ذخیره در نظر گرفته است.
طحال : جایگاه ذخیره سوداست.
کیسه صفرا : جایگاه ذخیره صفراست
که در آن جمع باشند ودر صورت نیاز به اندازه لازم در بدن انتشار یابند.
اما "دم" و "بلغم" در عروق خونی و لنفاوی و... در حال گردش اند .
وجود هر چهار خلط در بدن انسان ضروریست اما در حد خاص و معین و کمبود و یا فزونی هر یک از آنها باعث سوء مزاج یا غلبه اخلاط می گردد که در این حالت برای رفع مشکل باید تدابیر مربوطه رعایت و درمان صورت پذیرد.

هرچیزی مزاجی دارد؟
این نکته قابل توجه است که هر چیز در این عالم هستی دارای مزاج است. حیوانات، گیاهان، فصول، سنین و اعضاء بدن که به ترتیب به آنها اشاره ای می کنیم:
1- حیوانات: هر موجود بسته به نوع فعالیت و خلقتش دارای مزاج خاص خود است. مثلاً گرگ مزاج گرم وخشک دارد و عنصر آتش در آن برتری دارد، شیر که حیوان شجاع و درنده ای است از خون غالب آفریده شده است و اگر چنین نباشد که اصلا شیر نیست و نمی تواند تمام خصوصیات یک شیر را داشته باشد – مورچه از جنس سوداست- زنبور از جنس صفراست- الاغ از جنس بلغم است.
2- گیاهان: در گیاهان وجود عناصر چهار گانه ارکان را با خوردن یا لمس آنها به وضوح می بینیم.گیاهانی که خوردن و حتی لمس آنها موجب گرمی و تشنگی فوری شده ویا حتی با تکرار در آنها در بدن ایجاد خارش وسوزش می شود را گرم وخشک می گوئیم.
گیاهانی که خوردن آنها موجب ایجاد گرمی می شود را گیاهان گرم و تر می گوئیم.
گیاهانی که موجب رفع حرارت، بدن شده و رفع تشنگی می کند. سرد وتر می نامیم.

گیاهانی که از گرمی بدن می کاهد اما تشنگی را برطرف نمی کند و با تکرار آنها در بدن ایجاد خشکی و لاغری می شود، سرد و خشک می گوئیم که مزاج تک تک گیاهان به تفکیک و با جزئیات در بحث مفردات، ذکر می شود.
همین جا یک نکته مهم لازم است ذکر شود :
در مجموع عناصر گرم وخشک را   :  صفرازا ، گرم و تر را مولد خون
در مجموع عناصر سرد وخشک را  : سودازا و سرد وتر را بلغم زا نامگذاری می کنیم.
3- فصول :
بهار، مزاج گرم وتر دارد.
پاییز، سرد وخشک
تابستان، گرم و خشک
زمستان، سرد وتر
4- ساعات شبانه روز:
صبح: مزاج گرم وتر- بهاری
ظهر: گرم وخشک- تابستانی
عصر: سرد وخشک- پاییزی
شب: سرد وتر – زمستانی
5- اسنان (سن ها): انسان در سنین مختلف مزاجهای مختلفی دارد:
1- مرحله رشد ونمو (از تولد تا 30 سالگی) ، دارای مزاج گرم وتر است .
2- مرحله جوانی(30 تا 35 سالگی) ، مزاج گرم وخشک
3- مرحله میانسالی یا کهولت (35 سالگی تا 60 سالگی)، مزاج سرد و خشک
4- مرحله پیری (بعد از 60 سالگی)، مزاج سرد و تر

mezaj10

6- انواع مزه ها:
مزه شیرین : گرم
تلخی: گرم و خشک
ترشی: سرد وخشک
شوری و تندی: گرم و خشک
بی مزه و گسی: سرد و تر
7- مزاج عضوی: هر عضوی در بدن یک مزاج مخصوص به خود دارد مثلاً: مغز، سرد و تر/ استخوان و مو، سرد وخشک / چربی، سرد وتر / قلب، گرم و خشک می باشند.
8- مزاج جنسیتی: جنس مذکر نسبت به جنس مونث گرم تر است.
9- مزاج مکان ها :
مناطق کوهستانی: سرد و خشک
مناطق بیابانی: گرم و خشک
مناطق کنار دریا: سرد و تر

خلاصه براي هر جسم ، حالت و موقعيتي مي توان مزاج قائل گرديد که در جدول ذیل به پاره ای از آنها اشاره شده است:

mezaj11

از سایت دکتر روازاده

1 فهرست مواد غذایی به تفکیک طبع های 4 گانه سنتی
2 اصول صحیح طبخ غذا از نظر اطباء سنتی
3 فهرست مصلحات غذایی برای مزاج های سرد و تر ( بلغمی مزاج ها )
4 فهرست مصلحات غذایی برای مزاج های سرد و خشک ( سوداوی مزاج ها )
5 فهرست مصلحات غذایی برای مزاج های گرم و خشک ( صفراوی مزاج ها )
6 فهرست مصلحات غذایی برای مزاج های گرم و تر ( دموی مزاج ها )
7 معرفی مصلحات مواد غذایی به تفکیک طبع افراد
8 منظور از مزاج چیست و چه کسانی سرد یا گرم مزاج و چه کسانی تر یا خشک مزاج هستند؟
9 چگونه طبع خود را بشناسيم؟ مزاج سرد یا گرم؟ خشک یا تر؟
10 غذاها و خوراکی های مضر و خطرناکاز نظر اطباء سنتی
11 اخلاط اربعه ؛ غذاهای گرم و سرد و خشک و تر و ...( 3 )
12 اخلاط اربعه ؛ طبیعت سرد و گرم بدن (2)
13 اخلاط اربعه ؛ طبیعت سرد و گرم بدن (1)

 

شناخت مزاج ها و دستورات و آداب غذایی سنتی

اشکالات غذاهای ایـرانـی از نظر اطباء سنتی و رفع آنها

 

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn